Paleogenetycy przeanalizowali DNA 370 osób z okresu starożytności i wczesnego średniowiecza z kilku regionów Eurazji, aby wyjaśnić pochodzenie Hunów i ustalić, czy byli oni biologicznie spokrewnieni z azjatyckimi Xiongnu. Naukowcy potwierdzili, że Hunowie z Kotliny Karpackiej, w tym członkowie elity wojskowej, byli genetycznie heterogenicznym ludem o mieszanym i zróżnicowanym pochodzeniu. Jednak u niektórych z nich badacze zidentyfikowali wspólne segmenty genomu, wskazujące na ich biologiczne pokrewieństwo z późniejszymi przedstawicielami azjatyckiej szlachty Xiongnu. Wyniki opublikowano w czasopiśmie „Proceedings of the National Academy of Sciences”.
W drugiej połowie IV wieku n.e. na europejskiej scenie historycznej pojawiła się nowa, potężna siła: Hunowie, którzy następnie stworzyli krótkotrwałe, ale rozległe imperium rozciągające się od Europy Środkowej po region Wołgi i Północny Kaukaz. Wielu uczonych wysuwa hipotezę, że Hunowie są spokrewnieni z Xiongnu (Xiongnu), ludem stepowym, który stworzył pierwsze koczownicze imperium w Azji Wewnętrznej i zdominował strefę stepową na północ od Chin między III wiekiem p.n.e. a II wiekiem n.e.
Związek Hunów z Xiongnu pozostaje jednak kontrowersyjny, mimo że nazwy tych ludów lub grup są bardzo podobne i mogą mieć wspólne pochodzenie, a związek Hunów z Azją Środkową jest dość przekonujący. Debata ta wynika między innymi z faktu, że upłynęło sporo czasu między odejściem Xiongnu ze sceny historycznej, zastąpionym przez Xianbei na stepach mongolsko-mandżurskich, a pojawieniem się Hunów w Europie Wschodniej, co oznacza, że nie można mówić o bezpośredniej ciągłości między nimi. Co więcej, na terytoriach między dawnym Imperium Xiongnu a Europą niewiele jest stanowisk archeologicznych z tego długiego okresu, które można by wiarygodnie powiązać z przyszłymi Hunami.
Зузана Гофманова (Zuzana Hofmanová) из Института эволюционной антропологии Общества Макса Планка и ее коллеги из научных организаций Австрии, Венгрии, Германии, Казахстана, США, Чехии и Южной Кореи обратились к анализу древней ДНК, чтобы уточнить происхождение гуннов и попытаться найти их возможную биологическую связь с азиатскими хунну. Для этого ученые секвенировали ДНК 35 человек, 23 из которых похоронили в V–VI веках на территории Карпатского бассейна. Останки еще 12 человек происходили из могильника Берел (Восточно-Казахстанская область) — известного погребального памятника пазырыкской культуры, в котором в более позднее время хоронили своих покойных и другие кочевники. Так, в данном случае ученые анализировали ДНК людей, живших во II–V веках нашей эры.
Исследователи также включили в работу ранее опубликованные геномы и в общей сложности собрали выборку из 370 последовательностей ДНК древних и раннесредневековых индивидов, которых можно разделить на три группы. Первая — 80 человек из археологических контекстов, связанных с хунну (209 год до нашей эры — 98 год нашей эры). Вторая группа — 63 человека из Центральной Азии, которые умерли во II–VI веках нашей эры. Третья группа и самая многочисленная группа — индивиды из Карпатского бассейна, умершие в конце IV — конце VI века нашей эры (поздний сарматский, гуннский и гепидский периоды). Кроме того, для сравнения исследователи использовали и ранее опубликованные геномы, не относящиеся к этим трем группам.
Геномный анализ показал, что у большинства людей из Карпатского бассейна, умерших в конце IV — конце VI века нашей эры, отсутствовала примесь из популяций, связанных с Восточной (или Северо-Восточной) Азией. В разном объеме последнюю ученые обнаружили в геномах 19 человек из этого региона. Причем даже у людей, похороненных в могилах так называемого восточного типа, пропорция азиатских предков заметно отличалась, как и время их смешения с разными популяциями из более западных частей Евразии. Это говорит о том, что гунны не были однородной популяцией (что предполагалось и ранее). Более того, прибыв в Карпатский бассейн, они, видимо, продолжили смешиваться с местными группами.
Naukowcy zwrócili szczególną uwagę na analizę segmentów genomu o wspólnym pochodzeniu (IBD), która pozwala określić pokrewieństwo między osobnikami aż do ósmego, dziesiątego stopnia. Praca ta ujawniła szereg par pokrewieństwa, w tym między kilkoma osobnikami z azjatyckich stanowisk szlachty Xiongnu pochowanymi w odległości kilkuset kilometrów od siebie. Najważniejszym odkryciem było jednak to, że segmenty genomu o wspólnym pochodzeniu można wykorzystać do powiązania kilku osobników z grobów „wschodniego typu” w Kotlinie Karpackiej i przedstawicieli późnej elity Xiongnu z osobnikami z grobów z III–IV wieku n.e., wykopanych w strefie stepowej między tymi dwoma regionami. Ponadto naukowcy zauważyli, że nie znaleźli wspólnych segmentów w genomach osobników z późnego kontekstu Xiongnu i nomadów ze stanowisk Tian Shan z II–VI wieku n.e., powszechnie określanych w literaturze jako Hunowie.
Zatem dane genomiczne sugerują, że europejscy Hunowie nie stanowili jednorodnej populacji. Dotyczy to w szczególności osób z tzw. grobów wschodnich, wykopanych w Kotlinie Karpackiej, które prawdopodobnie zawierały szczątki członków huńskiej elity wojskowej i ich rodzin. Co więcej, analiza DNA sugeruje, że niektórzy Hunowie byli częściowo potomkami członków elity Xiongnu, których groby odkryto w Azji.
Na początku drugiej połowy VI wieku n.e., około sto lat po upadku Imperium Hunów, do Kotliny Karpackiej przybyła nowa fala migrantów ze Wschodu – Awarowie. Analiza genetyczna szczątków rdzenia tych przybyszów wykazała, że byli to ludzie głównie pochodzenia azjatyckiego, którzy nawet po migracji do Europy Środkowej w niewielkim stopniu mieszali się z miejscową ludnością.
