Paleogenetycy przeanalizowali DNA 370 starożytnych i wczesnośredniowiecznych mieszkańców różnych regionów Eurazji, aby ustalić pochodzenie Hunów i ustalić, czy istniało biologiczne powiązanie między nimi a Hunami azjatyckimi. Naukowcy potwierdzili, że Hunowie z Kotliny Karpackiej, w tym przedstawiciele elity wojskowej, byli genetycznie heterogenicznym ludem o mieszanym i różnorodnym pochodzeniu. Mimo to w niektórych z nich badacze znaleźli fragmenty genomów o wspólnym pochodzeniu, co wskazuje na ich biologiczne pokrewieństwo ze zmarłymi przedstawicielami azjatyckiej szlachty huńskiej. Piszą o tym w czasopiśmie Proceedings of the National Academy of Sciences.
W drugiej połowie IV wieku n.e. na europejskiej arenie historycznej pojawiła się nowa, potężna siła – Hunowie, którzy stworzyli krótkotrwałe, ale ogromne państwo rozciągające się od Europy Środkowej po region Wołgi i Północny Kaukaz. Wielu naukowców podziela hipotezę, że Hunowie są spokrewnieni z Hunami (Xunnu) – koczownikami stepowymi, którzy stworzyli pierwsze imperium koczownicze w Azji Wewnętrznej i dominowali w strefie stepowej na północ od Chin pomiędzy III wiekiem p.n.e. a II wiekiem n.e.
Niemniej jednak problem związku Hunów z Hunami wciąż pozostaje kwestią sporną, pomimo że nazwy tych narodów są bardzo podobne i mogą mieć wspólne pochodzenie, a związek Hunów z Azją Środkową jest bardzo przekonujący. Na koniec warto wspomnieć, że dyskusja wiąże się z faktem, iż między zniknięciem Hunów ze sceny historycznej, których na stepach mongolsko-mandżurskich zastąpili Szanowie, a pojawieniem się Hunów na wschodzie Europy, minęło sporo czasu, co oznacza, że nie sposób mówić o bezpośrednim następstwie jednych po drugich. Ponadto na terenach położonych między dawnym Imperium Hunów a Europą nie zachowała się duża liczba zabytków archeologicznych, które można by wiarygodnie powiązać z przyszłymi Hunami.
Зузана Гофманова (Zuzana Hofmanová) из Института эволюционной антропологии Общества Макса Планка и ее коллеги из научных организаций Австрии, Венгрии, Германии, Казахстана, США, Чехии и Южной Кореи обратились к анализу древней ДНК, чтобы уточнить происхождение гуннов и попытаться найти их возможную биологическую связь с азиатскими хунну. Для этого ученые секвенировали ДНК 35 человек, 23 из которых похоронили в V–VI веках на территории Карпатского бассейна. Останки еще 12 человек происходили из могильника Берел (Восточно-Казахстанская область) — известного погребального памятника пазырыкской культуры, в котором в более позднее время хоронили своих покойных и другие кочевники. Так, в данном случае ученые анализировали ДНК людей, живших во II–V веках нашей эры.
Исследователи также включили в работу ранее опубликованные геномы и в общей сложности собрали выборку из 370 последовательностей ДНК древних и раннесредневековых индивидов, которых можно разделить на три группы. Первая — 80 человек из археологических контекстов, связанных с хунну (209 год до нашей эры — 98 год нашей эры). Вторая группа — 63 человека из Центральной Азии, которые умерли во II–VI веках нашей эры. Третья группа и самая многочисленная группа — индивиды из Карпатского бассейна, умершие в конце IV — конце VI века нашей эры (поздний сарматский, гуннский и гепидский периоды). Кроме того, для сравнения исследователи использовали и ранее опубликованные геномы, не относящиеся к этим трем группам.
Геномный анализ показал, что у большинства людей из Карпатского бассейна, умерших в конце IV — конце VI века нашей эры, отсутствовала примесь из популяций, связанных с Восточной (или Северо-Восточной) Азией. В разном объеме последнюю ученые обнаружили в геномах 19 человек из этого региона. Причем даже у людей, похороненных в могилах так называемого восточного типа, пропорция азиатских предков заметно отличалась, как и время их смешения с разными популяциями из более западных частей Евразии. Это говорит о том, что гунны не были однородной популяцией (что предполагалось и ранее). Более того, прибыв в Карпатский бассейн, они, видимо, продолжили смешиваться с местными группами.
Naukowcy zwrócili szczególną uwagę na analizę wspólnych segmentów genomów (IBD), która pozwala na określenie pokrewieństwa pomiędzy osobnikami aż do ósmego–dziesiątego stopnia. Dzięki tym pracom udało się odnaleźć szereg par krewnych, w tym kilka osób z azjatyckich pomników arystokracji huńskiej, pochowanych w odległości kilkuset kilometrów od siebie. Najważniejszym odkryciem było jednak to, że dzięki segmentom wspólnego pochodzenia w genomach możliwe jest połączenie kilku osób z grobów „typu wschodniego” z Kotliny Karpackiej i przedstawicieli elity huńskiej późnego okresu z osobami z grobów z III-IV w. n.e., odkopanymi w strefie stepowej między tymi dwoma regionami. Ponadto badacze zauważyli, że nie znaleźli wspólnych segmentów w genomach ludzi z późnego kontekstu hunnickiego i nomadów z II–VI w. n.e. z zabytków Tien Szan, którzy w literaturze są zwykle nazywani Hunami.
Dane genomiczne wskazują zatem, że europejscy Hunowie nie stanowili jednorodnej populacji. Chodzi tu przede wszystkim o osoby pochodzące z grobów tzw. typu wschodniego, odkopanych w Kotlinie Karpackiej, w których prawdopodobnie znajdowały się szczątki przedstawicieli elity wojskowej Hunów i członków ich rodzin. Jednocześnie niektórzy Hunowie, sądząc po wynikach analiz DNA, byli częściowo potomkami przedstawicieli elity huńskiej, których groby odkopano w Azji.
Na początku drugiej połowy VI w. n.e., czyli około sto lat po upadku państwa Hunów, do Kotliny Karpackiej przybyła nowa fala przybyszów ze Wschodu – Awarów. Analiza genetyczna szczątków przedstawicieli tych obcych ras wykazała, że byli to ludzie głównie pochodzenia azjatyckiego, którzy nawet po przeniesieniu się do Europy Środkowej nie mieszali się zbytnio z miejscową ludnością.