Paleogenetycy przeanalizowali DNA 370 osób z okresu starożytności i wczesnego średniowiecza z kilku regionów Eurazji, aby wyjaśnić pochodzenie Hunów i ustalić, czy byli oni biologicznie spokrewnieni z azjatyckimi Xiongnu. Naukowcy potwierdzili, że Hunowie z Kotliny Karpackiej, w tym członkowie elity wojskowej, byli genetycznie heterogenicznym ludem o mieszanym i zróżnicowanym pochodzeniu. Jednak u niektórych z nich badacze zidentyfikowali wspólne segmenty genomu, wskazujące na ich biologiczne pokrewieństwo z późniejszymi przedstawicielami azjatyckiej szlachty Xiongnu. Wyniki badań opublikowano w czasopiśmie „Proceedings of the National Academy of Sciences”.
W drugiej połowie IV wieku n.e. na europejskiej scenie historycznej pojawiła się nowa, potężna siła: Hunowie, którzy następnie stworzyli krótkotrwałe, ale rozległe imperium rozciągające się od Europy Środkowej po region Wołgi i Północny Kaukaz. Wielu uczonych wysuwa hipotezę, że Hunowie są spokrewnieni z Xiongnu (Xiongnu), ludem stepowym, który stworzył pierwsze koczownicze imperium w Azji Wewnętrznej i zdominował strefę stepową na północ od Chin między III wiekiem p.n.e. a II wiekiem n.e.
Związek Hunów z Xiongnu pozostaje jednak kontrowersyjny, mimo że nazwy tych ludów lub grup są bardzo podobne i mogą mieć wspólne pochodzenie, a związek Hunów z Azją Środkową jest dość przekonujący. Debata ta wynika między innymi z faktu, że upłynęło sporo czasu między odejściem Xiongnu ze sceny historycznej, zastąpionym przez Xianbei na stepach mongolsko-mandżurskich, a pojawieniem się Hunów w Europie Wschodniej, co oznacza, że nie można mówić o bezpośredniej ciągłości między nimi. Co więcej, na terytoriach między dawnym Imperium Xiongnu a Europą niewiele jest stanowisk archeologicznych z tego długiego okresu, które można by wiarygodnie powiązać z przyszłymi Hunami.
Zuzana Hofmanová z Instytutu Antropologii Ewolucyjnej im. Maxa Plancka wraz ze współpracownikami z instytucji badawczych w Austrii, na Węgrzech, w Niemczech, Kazachstanie, Stanach Zjednoczonych, Czechach i Korei Południowej, zajęła się analizą starożytnego DNA, aby wyjaśnić pochodzenie Hunów i zidentyfikować ich możliwe powiązania biologiczne z azjatyckim ludem Xiongnu. W tym celu naukowcy zsekwencjonowali DNA 35 osób, z których 23 pochowano w V–VI wieku w Kotlinie Karpackiej. Szczątki kolejnych 12 osób pochodziły z cmentarzyska Berel (region wschodniokazachstański), znanego miejsca pochówku kultury Pazyryk, gdzie później również inni nomadzi chowali swoich zmarłych. W tym przypadku naukowcy przeanalizowali DNA osób żyjących w II–V wieku n.e.
Исследователи также включили в работу ранее опубликованные геномы и в общей сложности собрали выборку из 370 последовательностей ДНК древних и раннесредневековых индивидов, которых можно разделить на три группы. Первая — 80 человек из археологических контекстов, связанных с хунну (209 год до нашей эры — 98 год нашей эры). Вторая группа — 63 человека из Центральной Азии, которые умерли во II–VI веках нашей эры. Третья группа и самая многочисленная группа — индивиды из Карпатского бассейна, умершие в конце IV — конце VI века нашей эры (поздний сарматский, гуннский и гепидский периоды). Кроме того, для сравнения исследователи использовали и ранее опубликованные геномы, не относящиеся к этим трем группам.
Геномный анализ показал, что у большинства людей из Карпатского бассейна, умерших в конце IV — конце VI века нашей эры, отсутствовала примесь из популяций, связанных с Восточной (или Северо-Восточной) Азией. В разном объеме последнюю ученые обнаружили в геномах 19 человек из этого региона. Причем даже у людей, похороненных в могилах так называемого восточного типа, пропорция азиатских предков заметно отличалась, как и время их смешения с разными популяциями из более западных частей Евразии. Это говорит о том, что гунны не были однородной популяцией (что предполагалось и ранее). Более того, прибыв в Карпатский бассейн, они, видимо, продолжили смешиваться с местными группами.
Отдельное внимание ученые уделили анализу общих по происхождению сегментов геномов (IBD), который позволяет определить родство между индивидам вплоть до восьмой — десятой степеней. Эта работа позволила найти ряд пар родственников, в том числе между несколькими людьми из азиатских памятников хуннской знати, похороненных в нескольких сотнях километрах друг от друга. Однако самое важное открытие заключалось в том, что через общие по происхождению сегменты в геномах можно связать между собой нескольких человек из захоронений «восточного типа» из Карпатского бассейна и представителей хуннской элиты позднего периода через людей из захоронений III–IV века нашей эры, раскопанных в степной зоне между двумя региона. Помимо этого, исследователи отметили, что они не нашли общих сегментов в геномах людей из позднего хуннского контекста и кочевников II–VI веков нашей эры из памятников Тянь-Шаня, которых обычно в литературе также называют гуннами.
Тем самым геномные данные говорят о том, что европейские гунны не представляли собой гомогенную популяцию. В первую очередь это касается людей из захоронений так называемого восточного типа, раскопанных в Карпатском бассейне, в которых, вероятно, покоились останки представителей военной верхушки гуннов и членов их семей. При этом некоторые гунны, судя по результатам анализа ДНК, отчасти были потомками представителей хуннской элиты, погребения которых раскопали в Азии.
Na początku drugiej połowy VI wieku n.e., około sto lat po upadku Imperium Hunów, do Kotliny Karpackiej przybyła nowa fala migrantów ze Wschodu – Awarowie. Analiza genetyczna szczątków rdzenia tych przybyszów wykazała, że byli to ludzie głównie pochodzenia azjatyckiego, którzy nawet po migracji do Europy Środkowej w niewielkim stopniu mieszali się z miejscową ludnością.
