Naukowcy z czterech krajów odnotowali sukces w drugiej fazie badań klinicznych antagonisty receptora metabotropowego glutaminianu, mavoglurantu, w leczeniu zaburzeń związanych z używaniem kokainy. Uczestnicy przyjmujący lek spożyli znacznie mniej kokainy i alkoholu niż osoby przyjmujące placebo. Badanie zostało opublikowane w czasopiśmie „Science Translational Medicine”.
Glutaminian jest głównym neuroprzekaźnikiem pobudzającym. Jego szybkie działanie jest mediowane przez jonotropowe receptory NMDA i AMPA, natomiast powolne działanie jest mediowane przez receptory metabotropowe sprzężone z białkiem G (mGluR), których znanych jest osiem typów. Badania przedkliniczne wykazały, że farmakologiczne hamowanie mGluR5 hamuje poszukiwanie kokainy i jej samopodawanie u zwierząt, a wyłączenie genu mGluR5 znosi nagradzające i pobudzające działanie tej substancji. Mavoglurant (AFQ056) wiąże się z miejscem allosterycznym mGluR5 w sposób zależny od dawki i działa jako selektywny, niekompetycyjny antagonista tych receptorów.
Fabrizio Gasparini z Novartis Pharma wraz ze współpracownikami z Argentyny, Hiszpanii, Stanów Zjednoczonych i Szwajcarii przeprowadzili podwójnie ślepe, randomizowane, kontrolowane placebo badania fazy II w trzech krajach. W badaniu wzięło udział 68 pacjentów (82,4% mężczyzn) z zaburzeniami związanymi z używaniem kokainy. Trzydziestu jeden z nich otrzymywało mavoglurant w dawce do 200 miligramów (dawka indywidualnie dostosowywana przez pierwsze dwa tygodnie) dwa razy dziennie przez 98 dni; pozostałych 37 otrzymywało placebo.
Oceniając liczbę dni używania kokainy na podstawie samooceny w retrospektywnej skali czasowej, prawdopodobieństwo post hoc zmniejszenia używania kokainy wynosiło co najmniej 99% dla różnicy między grupami poniżej 0% i co najmniej 36,6% dla różnicy poniżej 10% (p = 0,021). Ponadto, odsetek dni używania kokainy w grupie głównej istotnie zmniejszył się w trakcie leczenia (p = 0,042 w drugim miesiącu i p = 0,003 w trzecim). Mavoglurant zmniejszył również używanie kokainy, co mierzono w badaniach moczu na obecność jej metabolitu benzoiloekgoniny (p = 0,025) oraz spożycie alkoholu w samoocenach w retrospektywnej skali czasowej (p = 0,072).
Do końca badania 90,9% uczestników z grupy głównej osiągnęło poprawę kliniczną w skali CGI, w porównaniu z 46,6% w grupie kontrolnej. Samodzielnie deklarowana abstynencja od używania kokainy w ciągu ostatnich trzech tygodni leczenia była całkowita, odpowiednio 41,4% w porównaniu z 16,7% (p = 0,027) i 27,6% w porównaniu z 8,3% (p = 0,040). Podobna abstynencja od alkoholu wyniosła 31,0% w porównaniu z 11,1%. Analiza włosów pod kątem obecności kokainy i metabolitów alkoholu (benzoiloekgoniny, norkokainy, kokaetylenu i glukuronidu etylu) potwierdziła wyraźniejszą redukcję w przypadku leku aktywnego. Profil działań niepożądanych był porównywalny w grupie głównej i kontrolnej.
Zatem w wieloośrodkowych, ale stosunkowo niewielkich i krótkoterminowych badaniach, antagonista mGluR5, mavoglurant, znacząco zmniejszył spożycie kokainy i alkoholu u pacjentów z zaburzeniami związanymi z używaniem kokainy. Znaczenie kliniczne tego efektu będzie wymagało wyjaśnienia w większych, długoterminowych badaniach.
Wcześniej amerykańscy badacze wykazali, że dostępność mGluR5 dla jego ligandu w kilku obszarach mózgu może służyć jako biomarker tendencji samobójczych w zespole stresu pourazowego.
