Amerykańscy i chińscy naukowcy przeprowadzili zakrojone na szeroką skalę badania kliniczne i odkryli, że intensywne wykrywanie i leczenie niekontrolowanego nadciśnienia tętniczego znacząco zmniejsza ryzyko demencji i upośledzenia funkcji poznawczych. Badanie zostało opublikowane w czasopiśmie Nature Medicine.
Nadciśnienie tętnicze jest głównym modyfikowalnym czynnikiem ryzyka chorób układu krążenia i przedwczesnych zgonów na całym świecie. Jego związek z ryzykiem demencji jest mniej udokumentowany: obserwacyjne badania kohortowe wykazały, że jest ono podwyższone u osób z niekontrolowanym nadciśnieniem, a randomizowane badania kontrolowane dotyczące terapii nadciśnienia tętniczego nie dostarczyły jeszcze jednoznacznych i wystarczających dowodów na jego działanie profilaktyczne.
Jiang He z University of Texas Southwestern Medical Center wraz ze współpracownikami z Chin i Stanów Zjednoczonych przeprowadził badanie CRHCP-3, otwarte, randomizowane klastrowo badanie III fazy z zaślepioną oceną punktu końcowego. W badaniu wzięło udział 33 995 osób w wieku 40 lat i starszych z niekontrolowanym nadciśnieniem tętniczym. Grupa badawcza obejmowała 17 407 mieszkańców (średni wiek 62,8 lat; 60,8% kobiet) ze 163 chińskich wiosek, natomiast grupa kontrolna obejmowała 16 588 mieszkańców (średni wiek 63,3 lat; 61,6% kobiet) z kolejnych 163 chińskich wiosek, którzy zostali losowo przydzieleni do grup.
W ramach aktywnej interwencji specjalnie przeszkoleni lokalni ratownicy medyczni (nie lekarze) uczyli pacjentów, jak mierzyć ciśnienie krwi w domu, zasad zmiany stylu życia i przestrzegania zaleceń dotyczących leczenia, a także dostosowywali dawkę leków przeciwnadciśnieniowych zgodnie z zaleceniami, aż do momentu, gdy ciśnienie krwi spadło poniżej 130/80 mmHg. Pozostali pacjenci otrzymywali standardową opiekę – pomiary ciśnienia krwi i recepty na leki podczas wizyt lekarskich. Łącznie 14 541 uczestników z grupy interwencyjnej i 13 594 z grupy kontrolnej ukończyło 48-miesięczny okres badania, w którym oceniano rozwój upośledzenia funkcji poznawczych i demencji (odpowiednio 1269 i 1392 zmarło; pozostali wycofali się z innych przyczyn).
Pod koniec drugiego roku badania pacjenci z aktywną interwencją przyjmowali średnio trzy leki przeciwnadciśnieniowe w porównaniu z 1,2 w grupie standardowej opieki. W trakcie badania skurczowe i rozkurczowe ciśnienie krwi w grupie interwencyjnej spadło średnio ze 157,0 do 127,6 i ze 87,9 do 72,6 mmHg, a w grupie kontrolnej ze 155,4 do 147,7 i ze 87,2 do 81,0 mmHg; różnica w obniżeniu między grupami wyniosła -22,0 i -9,3 mmHg (p < 0,0001). Ciśnienie krwi poniżej 130/80 mmHg odnotowano u 67,7% uczestników w porównaniu z 15,0%. Do 48. miesiąca otępienie o dowolnej etiologii potwierdzono u 4,59% pacjentów w grupie z aktywną interwencją i 5,40% w grupie standardowej opieki. Ryzyko jego rozwoju w grupie głównej było o 15 procent niższe niż w grupie kontrolnej (p = 0,0035). Ryzyko upośledzenia funkcji poznawczych bez demencji było niższe o 16 procent (p < 0,0001), łączny wskaźnik demencji lub upośledzenia funkcji poznawczych był również niższy o 16 procent (p < 0,0001), a łączny wskaźnik demencji lub zgonu z wszystkich przyczyn był niższy o 14 procent (p < 0,0001). Ponadto częstość występowania poważnych zdarzeń niepożądanych była niższa o 6 procent (p = 0,0006). Analiza uzyskanych wyników z dodaniem danych z czterech kolejnych wcześniej przeprowadzonych badań randomizowanych wykazała również 15-procentową redukcję ryzyka demencji (p < 0,0001). Wyniki szeroko zakrojonych badań klinicznych z randomizacją klastrową potwierdziły, że intensywne obniżanie ciśnienia tętniczego krwi jest skuteczną metodą zapobiegania demencji o dowolnej etiologii u osób z nadciśnieniem tętniczym. Wcześniej grupa badaczy z krajów europejskich przeanalizowała dane pochodzące od blisko 4000 uczestników badania UK Biobank i odkryła możliwe mechanistyczne powiązanie między nadciśnieniem tętniczym a demencją — zmiany w strukturze skorupy i istoty białej w wieńcu promienistym, przednim wzgórzu i przednim brzegu torebki wewnętrznej.
