Siatkówka zawiera barierę krew-siatkówka, która reguluje przepływ tlenu, substancji odżywczych i leków. Barierę tę tworzą komórki śródbłonka naczyń krwionośnych, a także perycyty i astrocyty. Ze względu na swoją specyficzność, komórki te są praktycznie niemożliwe do pozyskania w wystarczających ilościach, co ogranicza badania i rozwój nowych metod leczenia.
Aby rozwiązać ten problem, naukowcy wykorzystali indukowane pluripotentne komórki macierzyste. Najpierw przekształcono je w normalne komórki śródbłonka naczyniowego, a następnie, za pomocą kombinacji czynników wzrostu, przeprogramowano w komórki śródbłonka specyficzne dla naczyń siatkówki.
Powstałe komórki przetestowano w eksperymentach przedklinicznych, w tym na modelach mysich. W warunkach laboratoryjnych utworzyły sieci naczyniowe i struktury podobne do tych, które powstają w organizmie. Następnie naukowcy poddali hodowaną tkankę działaniu niskiego poziomu tlenu i wysokiego stężenia glukozy. Warunki te są charakterystyczne dla retinopatii cukrzycowej i prowadzą do zniszczenia bariery naczyniowej, podobnie jak u pacjentów. To dowiodło, że nowy model jest zdolny do odtworzenia kluczowych mechanizmów chorobowych.
Podane myszom przed wystąpieniem znacznej utraty wzroku komórki skutecznie zintegrowały się z istniejącym układem naczyniowym, wspomagały powstawanie dojrzałych naczyń krwionośnych i przywróciły funkcję bariery tkankowej.
Obecnie komórki śródbłonka siatkówki pozyskuje się bezpośrednio z tkanki ludzkiej, co sprawia, że ich produkcja jest kosztowna, a dostępność ograniczona. To nowe podejście pozwala na praktycznie nieograniczoną podaż komórek przy niższych kosztach i bardziej spójnych właściwościach.
Wcześniej inni naukowcy opracowali technologię pozwalającą na generowanie praktycznie nieograniczonej liczby komórek macierzystych układu odpornościowego, które można modyfikować genetycznie, aby zwalczały raka i inne choroby.
