Amerykańscy i brytyjscy naukowcy przeprowadzili randomizowane badania kliniczne i doszli do wniosku, że stymulacja elektryczna mózgu prądem stałym (DC), podawana zdalnie przez personel medyczny w domu, jest skuteczna i bezpieczna w leczeniu ciężkiej depresji. Raport z badania został opublikowany w czasopiśmie Nature Medicine.
Leczeniem pierwszego rzutu w przypadku ciężkiej depresji są farmakologiczne leki przeciwdepresyjne i psychoterapia, jednak u ponad jednej trzeciej pacjentów nie udaje się osiągnąć całkowitej remisji. Alternatywną metodą leczenia jest przezczaszkowa stymulacja elektryczna, która polega na aplikowaniu słabego prądu stałego za pomocą elektrod umieszczonych na skórze głowy (zazwyczaj przymocowanych do elastycznego czepka lub opaski). W przeciwieństwie do przezczaszkowej stymulacji magnetycznej, która bezpośrednio indukuje potencjały czynnościowe w określonych obszarach mózgu, ta metoda moduluje potencjał spoczynkowy, a tym samym pobudliwość kory mózgowej.
Zazwyczaj ten rodzaj stymulacji elektrycznej polega na umieszczeniu anody w okolicy podoczodołowej lub czołowo-skroniowej nad lewą grzbietowo-boczną korą przedczołową, a katody nad prawą. Prowadzi to do istotnych zmian w łączności w trybie domyślnym, samoodniesieniu i sieciach kontroli wykonawczej. W metaanalizie dziewięciu szpitalnych badań klinicznych, metoda ta skutkowała wyższymi wskaźnikami odpowiedzi klinicznej (30,9% vs. 18,9%) i remisji w przypadku dużej depresji (19,9% vs. 11,7%) w porównaniu z placebo.
Aby przetestować skuteczność i bezpieczeństwo przezczaszkowej stymulacji elektrycznej w domu, Cynthia Fu z University College London wraz ze współpracownikami z Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych przeprowadziła badanie Empower – w pełni zdalne, wieloośrodkowe, podwójnie zaślepione, kontrolowane placebo, randomizowane badanie. W badaniu wzięło udział 174 pacjentów (średni wiek 37,63 lat; 69% kobiet) z ciężkim zaburzeniem depresyjnym i obecnym epizodem depresyjnym o co najmniej umiarkowanym nasileniu (wynik w Skali Oceny Depresji Hamiltona co najmniej 16, ze średnią 19,07). Nie byli oni leczeni lub przyjmowali stałą dawkę leków przeciwdepresyjnych, z psychoterapią lub bez, przez sześć tygodni lub dłużej.
Участников снабжали необходимым оборудованием и случайным образом половине из них проводили активную электростимуляцию током силой два миллиампера, другой половине ток подавали лишь кратковременно, чтобы симулировать активное воздействие. Сессии терапии продолжались 30 минут. В первые три недели проводили по пять сеансов еженедельно, затем еще семь недель — по три сеанса. Перед началом и в течение терапии пациентов консультировали психиатры по видеосвязи.
Уровень досрочного прекращения лечения был схожим в основной и контрольной группах: 14,9 и 13,7 процента (p = 0,99). Через 10 недель активной электростимуляции наблюдалось выраженное улучшение по шкале Гамильтона: в среднем на 9,41 до 9,58 против на 7,14 до 11,66 балла по сравнению с плацебо (p = 0,012). Клинически значимый ответ был получен у 58,3 против 37,8 процента участников в этих группах (p = 0,017), а ремиссия достигнута у 44,9 против 21,8 процента (p = 0,004). По шкале MADR улучшение в основной и контрольной группах составило 11,31 до 12,46 против 7,74 до 15,30 балла (p = 0,006); частота клинического ответа — 64,2 против 32,3 процента (p < 0,001), ремиссии — 57,5 против 29,4 процента (p = 0,002). Схожие результаты наблюдались и при субъективной оценке симптомов пациентами по шкале MADRS-S. Также при активном лечении происходило значимое уменьшение сопутствующих симптомов тревожности и гипомании. Переносимость терапии в целом была хорошей. Среди побочных эффектов при активной стимуляции чаще, чем при назначении плацебо, наблюдались покраснение кожи под электродами (63,5 против 18,5 процента; p < 0,001), раздражение кожи (6,9 против 0 процентов; p = 0,03) и нарушения концентрации внимания (14,1 против 3,7 процента; p = 0,03). Двое участников из основной группы сообщили об ожогах в месте наложения анода, вероятно, связанных с использованием высохшей губчатой прокладки. Остаточных повреждений кожи или рубцевания не было ни у одного пациента. Серьезных физических и психических осложнений зарегистрировано не было. По результатам испытаний самостоятельное использование транскраниальной стимуляции мозга постоянным током при большом депрессивном расстройстве признали достаточно эффективным, безопасным и приемлемым для пациентов. Ранее американские исследователи провели пилотные испытания на добровольцах и выяснили, что транскраниальная фокусированная ультразвуковая стимуляция задней поясной коры мозга снижает функциональную связность в сети пассивного режима работы мозга и усиливает чувство осознанности — схожие эффекты производит медитация.
