Paleogenetycy przeanalizowali genom członka kultury Darkveti-Meshokov, który żył na Północnym Kaukazie między 5000 a 4800 rokiem p.n.e. Naukowcy ustalili pochodzenie tej osoby, a także odkryli, że pierwsi rolnicy i pasterze tego regionu przyczynili się genetycznie do rozwoju populacji kultury Chwalińsk, która istniała na stepach położonych dalej na północ. Naukowcy postawili hipotezę, że nie tylko więzi kulturowe, ale także związki małżeńskie mogły przyczynić się do rozpowszechnienia rolnictwa w regionie Wołgi. Piszą o tym w artykule opublikowanym w czasopiśmie iScience.
Na początku V tysiąclecia p.n.e. rolnictwo dotarło na Północny Kaukaz. Pozostałości tzw. kultury Darkweti-Meszokow z okresu eneolitu, istniejącej od około 5000 do 3200 r. p.n.e., przetrwały po pierwszych rolnikach i hodowcach bydła w tym regionie. Ich gospodarka opierała się głównie na uprawie zbóż (pszenicy i owsa) oraz hodowli trzody chlewnej i bydła. Łowiectwo również odgrywało istotną rolę.
Jedyne miejsce pochówku tej kultury, zwane cmentarzyskiem nalczyckim, zostało odkopane przez archeologów w Nalczyku w 1929 roku na terenie obecnego szpitala miejskiego. Znajdowały się tam szczątki ponad stu osób, które żyły na początku V tysiąclecia p.n.e. Kultura Darkweti-Meszokow chowała zmarłych na boku lub plecach, z ugiętymi nogami. Zmarłych posypywano czerwoną ochrą i otaczano różnymi artefaktami. W jednym z pochówków na tym stanowisku badacze odkryli miedziany pierścień, jeden z najstarszych metalowych artefaktów w regionie.
Naukowcy z Niemiec i Rosji, pod kierownictwem Jegora Prochorczuka z Centrum Biotechnologii Rosyjskiej Akademii Nauk, przedstawili wyniki analizy genetycznej osobnika z cmentarzyska w Nalczyku. Naukowcy wyizolowali starożytne DNA z zęba mądrości dorosłego mężczyzny, który żył od 40 do 60 lat. Genetycy potwierdzili, że szczątki należały do mężczyzny i określili jego przynależność do mitochondrialnej haplogrupy T2c1a1 oraz chromosomu Y haplogrupy R1b1.
Na wykresie skonstruowanym metodą analizy głównych składowych genom tego mężczyzny znajdował się obok genomów dwóch osobników z okresu eneolitu na stepach przedkaukaskich, których szczątki znaleziono na stanowiskach Progress-2 i Wonyuchka-1, żyjących odpowiednio na początku i w drugiej połowie V tysiąclecia p.n.e. Co więcej, w pobliżu znajdował się również genom osoby, która żyła mniej więcej w tym samym czasie co osobnik z Nalczyka. Jego szczątki znaleziono na cmentarzysku Chwalyński-II, położonym na prawym brzegu Wołgi w obwodzie saratowskim, w znacznej odległości od gór Kaukazu.
Dalsza analiza wykazała, że pochodzenie człowieka z cmentarzyska nalczyckiego można wzorować na trzech populacjach przodków: wczesnych rolnikach z Azji Zachodniej, kaukaskich łowcach-zbieraczach (lub neolitycznych mieszkańcach Iranu) oraz europejskich łowcach-zbieraczach. Co więcej, duży udział tego ostatniego składnika istotnie różnicował genom tego człowieka od innego, wcześniej opublikowanego genomu, należącego do przedstawiciela kultury Darkveti-Meshokov, którego szczątki znaleziono w jaskini Uznakovo. Wynika to prawdopodobnie z faktu, że populacja regionu górskiego, w którym znajduje się to stanowisko, miała, zgodnie z oczekiwaniami, mniejszy kontakt z populacją stepową niż mieszkańcy strefy przygranicznej. Co więcej, zdaniem badaczy, wbrew oczekiwaniom, człowiek z cmentarzyska nalczyckiego był genetycznie bliższy mieszkańcom północnej Mezopotamii i gór Zagros, którzy żyli tam w VIII–VII tysiącleciu p.n.e., niż sąsiadom z Południowego Kaukazu, którzy żyli w tym regionie w VI tysiącleciu p.n.e.
Naukowcy zauważyli również, że już na początku V tysiąclecia p.n.e. pierwsi rolnicy i hodowcy bydła z Północnego Kaukazu krzyżowali się z populacją zamieszkującą bardziej północne stepy – przedstawicielami kultury archeologicznej Chwalińsk, której dostępne genomy są dość heterogeniczne. Co więcej, analiza wspólnych bloków sprzężeń w genomach osobnika z Nalczyka i osobnika z cmentarzyska Chwalińsk II wykazała, że ich chromosomy zawierają długie, identyczne regiony, co wskazuje na ich dalekie pokrewieństwo. Naukowcy postawili hipotezę, że intensywność małżeństw mieszanych między tymi dwiema populacjami była niska. Możliwe jednak, że nie tylko kontakty kulturowe, ale także małżeństwa przyczyniły się do rozpowszechnienia hodowli bydła w regionie Wołgi.
To nie pierwszy raz, kiedy N+1 informuje o badaniach nad starożytnymi populacjami zamieszkującymi Kaukaz. Na przykład analiza DNA kultury Koban, istniejącej w późnej epoce brązu, ujawniła biologiczne powiązania między tymi ludami a niektórymi współczesnymi populacjami.
