Odkrycia opierają się na wynikach unikalnego eksperymentu neurobiolog Kariny Heller, która wykonała 75 skanów mózgu, aby ocenić wpływ cyklu menstruacyjnego i stosowania antykoncepcji na funkcjonowanie mózgu. Okazało się, że przyjmowanie tabletek antykoncepcyjnych zmienia objętość i strukturę mózgu. Zmiany te są obecnie badane w kontekście ryzyka i przyczyn endometriozy, choroby przewlekłej, która dotyka około jedną na dziesięć kobiet w wieku rozrodczym.
Kobiety stosują doustne środki antykoncepcyjne od ponad pół wieku, ale naukowcy wciąż nie potrafią w pełni ocenić ryzyka. Wiadomo na przykład, że zmniejszają one objawy depresji i lęku u niektórych kobiet, a nasilają je u innych. Przyczyny tego zjawiska nie są jasne, dlatego neurobiolog Karina Heller z Uniwersytetu Minnesoty postanowiła przeprowadzić własny eksperyment, w którym była zarówno uczestniczką, jak i obserwatorką. Wyniki opublikowano na stronie internetowej Nature.
W pierwszej fazie poddano ją 25 skanom mózgu w ciągu pięciu tygodni, aby zebrać dane z różnych faz cyklu menstruacyjnego. Kilka miesięcy później zaczęła przyjmować antykoncepcję i poddała się kolejnym 25 skanom. Ostatecznie odstawiła pigułki i trzy miesiące później poddała się ostatnim 25 skanom. Oprócz obrazowania mózgu, Heller poddano się badaniom krwi i wypełniono kwestionariusz stanu emocjonalnego.
Obserwacje ujawniły zmiany w objętości mózgu i jego łączności w ciągu typowego miesiąca oraz podczas przyjmowania leków. W tym drugim przypadku wskaźniki uległy obniżeniu, choć nie wskazuje to bezpośrednio na pogorszenie funkcji mózgu. Co ciekawe, zmiany te szybko ustąpiły po odstawieniu leków, co wskazuje na znaczną adaptacyjność mózgu.
Jeśli chodzi o zmiany hormonalne, wykazano, że wyższy poziom estrogenu wpływa na funkcjonowanie niektórych sieci neuronowych w mózgu. Przeciwny efekt zaobserwowano w przypadku progesteronu. Odkrycia te skłoniły Heller do porównania swoich danych z danymi kobiet z endometriozą. Dalsze badania powinny ustalić, czy te zmiany hormonalne mogą być przyczyną tej ciężkiej, przewlekłej choroby.
