Naukowcy odkryli, że starożytni mieszkańcy północnego wybrzeża dzisiejszego Chile spożywali tytoń co najmniej sześć tysięcy lat temu. Świadczy o tym obecność kotynyny, metabolitu nikotyny, zachowanego w kamieniu nazębnym pobranym z siedmiu próbek. Według artykułu opublikowanego w czasopiśmie „Journal of Archaeological Science”, starożytni ludzie prawdopodobnie żuli liście tytoniu, ponieważ w tym regionie nie znaleziono żadnych fajek ani innych narzędzi o porównywalnym wieku.
Od czasów starożytnych rdzenni mieszkańcy różnych regionów Ameryki Północnej i Południowej spożywali tytoń (Nicotiana sp.) w różnych formach. Do tej pory badacze odkryli najwcześniejsze potencjalne ślady tej działalności w stanie Utah. Podczas wykopalisk na stanowisku Wishbone znaleźli cztery zwęglone nasiona tytoniu, datowane na około 12 300 lat.
Nie ma jednak bezpośrednich dowodów na to, że ludzie używali tytoniu tak dawno temu. Dowodami takimi są fajki, na których czasami gromadzi się osad, lub na przykład obecność alkaloidów charakterystycznych dla tytoniu w kamieniu nazębnym starożytnych ludzi. Dowody te sięgają kilku tysięcy lat wstecz.
Tym razem Pedro Andrare z Uniwersytetu Concepción i jego współpracownicy skupili się na znaleziskach z regionu Antofagasta, położonego na północy współczesnego Chile. Wcześniej zakładano, że starożytni mieszkańcy wybrzeża tego regionu, charakteryzującego się surowymi warunkami, zaczęli używać tytoniu około 3500–1500 lat temu, opierając się na urządzeniach do palenia i inhalacji, a także na analizie chemicznej włosów niektórych osób.
Naukowcy wybrali jednak zęby 12 starożytnych osób z pięciu różnych stanowisk wzdłuż wybrzeża Antofagasty do analizy metodą chromatografii gazowej połączonej ze spektrometrią mas. Postanowili sprawdzić, czy alkaloidy tytoniowe – nikotyna, nornikotyna, anabazyna i kotynina – zachowały się w kamieniu nazębnym tych osób. Naukowcy nie znaleźli przekonujących dowodów na obecność pierwszych trzech alkaloidów w kamieniu nazębnym. Jednak kotynina, metabolit nikotyny, była obecna w zębach siedmiu osób. Według datowania radiowęglowego, najstarszy z tych osobników żył około 6200 lat temu.
Kotynina była obecna w kamieniu nazębnym zarówno u mężczyzn, jak i kobiet. To prawdopodobnie wskazuje na to, że osoby te spożywały tytoń odmiany N. solanifolia. Archeolodzy nie znaleźli jednak w tym rejonie żadnych fajek ani inhalatorów o porównywalnym wieku, chociaż nawet artefakty organiczne są tam dobrze zachowane ze względu na ekstremalnie suchy klimat. Autorzy artykułu piszą, że najprawdopodobniej starożytni Amerykanie żuli liście tytoniu, uważając je za środek pobudzający lub lek.
Tytoń był również spożywany przez starożytnych mieszkańców Mezoameryki. Na przykład, amerykańscy naukowcy niedawno przeanalizowali naczynia z Cotzumalhuape, dużego miasta późnego okresu klasycznego, położonego na terenie dzisiejszej Gwatemali. Znaleźli nikotynę w tych artefaktach, liczących ponad tysiąc lat, co wskazuje, że pierwotnie zawierały tytoń.
