Naukowcy z sześciu krajów przedstawili wyniki pilotażowego badania klinicznego systemu składającego się z implantu ocznego i okularów z procesorem, służącego do przywracania wzroku pacjentom z geograficznym zanikiem siatkówki. Osiemdziesiąt procent pacjentów odnotowało klinicznie istotną poprawę ostrości wzroku. Raport z badania został opublikowany w czasopiśmie „The New England Journal of Medicine”.
Zwyrodnienie plamki żółtej związane z wiekiem (AMD) to przewlekła choroba, która atakuje fotoreceptory plamki żółtej (obszar siatkówki odpowiedzialny za centralne, najostrzejsze widzenie kolorów). Jest główną przyczyną ślepoty u osób w wieku 60 lat i starszych. Zanik geograficzny to późne stadium suchego AMD, charakteryzujące się postępującą, nieodwracalną utratą komórek fotoreceptorowych i nabłonka barwnikowego siatkówki, prowadzącą do utraty wzroku. Obecnie nie ma skutecznych metod leczenia tej choroby.
Aby pomóc takim pacjentom, dziesięć lat temu opracowano system PRIMA (fotowoltaiczny implant siatkówki z mikromacierzą). Opiera się on na krystalicznej matrycy krzemowej o wymiarach 2x2 milimetry i grubości 30 mikrometrów, z 378 pikselami każdy o szerokości 100 mikrometrów, wszczepianej pod zanik siatkówki. Kamera przymocowana do okularów korekcyjnych rejestruje światło widzialne i przesyła obraz do kieszonkowego procesora, który przetwarza go na promieniowanie bliskiej podczerwieni o długości fali 880 nanometrów, z regulowanym powiększeniem i jasnością. Obraz ten jest wyświetlany na wszczepionej matrycy, która przetwarza go na impulsy elektryczne, pobudzające komórki dwubiegunowe siatkówki, które przekazują informacje nerwem wzrokowym do mózgu. Widzenie centralne z implantu łączy się z naturalnym widzeniem peryferyjnym.
Frank Holz z Uniwersytetu w Bonn wraz z kolegami z Wielkiej Brytanii, Niemiec, Włoch, Holandii, Stanów Zjednoczonych i Francji oraz Science Corporation przeprowadzili otwarte, nierandomizowane, prospektywne badania PRIMAvera w 17 europejskich ośrodkach klinicznych. W badaniu wzięło udział trzydziestu ośmiu pacjentów w wieku 60 lat i starszych (średnio 78,9 roku) z geograficznym zanikiem siatkówki związanym z AMD w obu oczach, potwierdzonym autofluorescencją dna oka i optyczną koherentną tomografią, ostrością wzroku co najmniej 1,2 logarytmu minimalnego kąta rozdzielczości (LogMAR) oraz średnicą zaniku plamki większej niż 2,4 milimetra (tj. większą niż implant). Wszyscy pacjenci otrzymali implant PRIMA w jednym oku i zostali przeszkoleni w zakresie obsługi systemu.
Po 12 miesiącach troje uczestników zmarło, jeden odmówił udziału, dwóch nie skontaktowało się z badaczami, a pozostałych 32 było dostępnych do oceny efektu. Spośród nich 30 odebranych sygnałów z implantu w centralnym polu widzenia i 26 (81 procent; p < 0,001) doświadczyło klinicznie istotnej poprawy ostrości wzroku (co najmniej 0,2 logMAR, średnio 0,49 logMAR, maksymalnie 1,18 logMAR). Ponadto minimalnie istotną poprawę zaobserwowano u 20 z 35 uczestników po sześciu miesiącach. Po 12 miesiącach 27 z 32 (84 procent) uczestników mogło czytać litery, cyfry i słowa za pomocą urządzenia; 69 procent zgłosiło umiarkowane lub wysokie zadowolenie z leczenia. Łącznie 26 poważnych zdarzeń niepożądanych odnotowano u 19 uczestników w okresie obserwacji. 21 z nich wystąpiło w ciągu dwóch miesięcy po operacji, a 20 ustąpiło w ciągu kolejnych dwóch miesięcy. Naturalna peryferyjna ostrość wzroku pozostała niezmieniona od wartości wyjściowej. Badania pilotażowe wskazują, że system PRIMA może przywrócić zdolność wykonywania codziennych czynności, takich jak czytanie i pisanie, u większości pacjentów z geograficznym zanikiem siatkówki i znaczną utratą wzroku. Dalsze eksperymenty mogą dodatkowo wzmocnić ten efekt poprzez wszczepienie wielu mikromacierzy lub mikromacierzy o wyższej rozdzielczości. Wcześniej amerykańscy naukowcy z powodzeniem zatrzymali postęp AMD u czterech pacjentów poprzez wszczepienie nabłonka barwnikowego siatkówki pochodzącego z komórek macierzystych. Wykazano również, że suplementacja melatoniną lub kurkumą zmniejsza ryzyko AMD.
